Voordat u en uw partner zich getrouwd kunnen noemen moet er eerst nog het een en ander wettelijk geregeld worden. Hieronder staat enige informatie die u moet helpen bij het wettelijk regelen van uw huwelijk.

• Aangifte (ondertrouw)
  Twee mensen die willen trouwen of een geregistreerd partnerschap willen sluiten, gaan eerst in ondertrouw. Zij doen aangifte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de woonplaats van één van beiden. Indien men in het buitenland woont en in Nederland wil trouwen of een geregistreerd partnerschap wil aangaan (één van beide partners moet de Nederlandse nationaliteit hebben), moet aangifte worden gedaan bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Den Haag. Dit zijn de benodigde uittreksels om in ondertrouw te kunnen gaan:

1. Geldig legitimatiebewijs
2. Uittreksel uit de gemeentelijke basisadministratie
3. Afschrift van de geboorteakte
4. Echtscheidings- of overlijdensakte (indien van toepassing)
5. M46-verklaring* (indien van toepassing)

* De M46-verklaring is een verklaring afgegeven door de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Aan de hand hiervan kan de gemeente bepalen of mogelijk sprake is van een schijnhuwelijk. Je hebt deze verklaring nodig als jij of je partner niet de Nederlandse nationaliteit heeft. Informeer bij de gemeente of je de verklaring nodig hebt.

• Gemeente van huwelijk of geregistreerd partnerschap
  Wanneer men niet in de gemeente waar de aangifte is gedaan wil trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan, kan men bij de aangifte aangeven in welke andere gemeente men wil trouwen of registeren.

• Lokatie huwelijk of geregistreerd partnerschap
  Het huwelijk wordt voltrokken en het geregistreerd partnerschap wordt aangegaan in het openbaar in het gemeentehuis. Daarnaast kunt u trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan op alle daartoe door de gemeente aangewezen lokaties. U kunt bij uw gemeente informeren naar de mogelijkheden.

• Benodigde papieren
  Bij de huwelijksaangifte moet men stukken overleggen waaruit blijkt dat men een huwelijk kan en mag sluiten. Welke stukken dit precies zijn, hangt af van de situatie. Naast een afschrift van de geboorteakte kan dit bijvoorbeeld een bewijs van beëindiging van een vorig huwelijk of geregistreerd partnerschap of een akte van toestemming zijn.De uittreksels en akten mogen hooguit zes maanden oud zijn. De aangifte is een jaar geldig; het huwelijk mag niet plaatsvinden voor de veertiende dag na de datum van aangifte. Je kunt dus pas een jaar van te voren de datum voor het huwelijk reserveren bij de burgerlijke stand.
  Bent u niet in staat een afschrift van de geboorteakte te overleggen, dan kunt bij de sector kanton van de rechtbank van uw geboorteplaats of woonplaats, een akte van bekendheid aanvragen. Deze akte van bekendheid wordt verstrekt indien vier meerderjarige getuigen tegenover de rechtbank verklaren waar en wanneer u geboren bent en waarom de geboorteakte niet kan worden verkregen. De akte van bekendheid komt in de plaats van de geboorteakte. Indien u ook deze akte van bekendheid niet kunt verkrijgen, dan kunt u bij de ambtenaar van de burgerlijke stand een beëdigde verklaring afleggen.

• Wachttijd
  Van de aangifte wordt een akte opgemaakt. De plechtigheid kan in principe op zijn vroegst plaatsvinden twee weken na de datum van de akte van aangifte. Uitzonderingen zijn in bijzondere gevallen mogelijk. 

• Getuigen
  Voor een rechtsgeldig huwelijk of partnerschap is de aanwezigheid van meerderjarige getuigen verplicht: minimaal twee en maximaal vier. Per partner betekent dit minimaal één en maximaal twee getuigen. Hun volledige namen en adressen moeten worden opgegeven bij de aangifte. Gaat u trouwen of gaat u een geregistreerd partnerschap aan op een andere lokatie dan het gemeentehuis (zie hierboven onder lokatie), dan zijn zes getuigen verplicht.

• Ja-woord
  De aanstaande echtgenoten of partners maken hun verbintenis voor de wet officieel door het afleggen van een verklaring. Die verklaring leggen zij af ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand. Bij het huwelijk ligt deze verklaring vast ('ja-woord'). Bij het geregistreerd partnerschap is de vorm van deze verklaring vrij.

• Buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand
  De taak van de buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand is de huwelijksvoltrekking en de partnerschapsregistratie. In beginsel kan een ieder worden benoemd tot buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand. Meestal wordt iemand voor een bepaald aantal jaren benoemd. De gemeente beslist of iemand tot buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand wordt benoemd. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met uw gemeente.

• Huwelijks- of partnerschapsakte
  Van de voltrekking wordt een akte opgemaakt. Na het afleggen van de verklaring ondertekenen de echtgenoten of partners en de getuigen de akte. Ook de ambtenaar van de burgerlijke stand ondertekent de akte.Zowel de vrouw als de man mogen na het huwelijk de achternaam van de partner gebruiken, hier voor zijn drie mogelijkheden:
  · Eigen naam gevolgd door de naam van de partner
  · Naam van de partner
  · Naam partner gevolgd door de eigen naam
  Het gaat hier om het gebruik van de achternaam in het dagelijks verkeer. De officiële naam die iemand heeft verandert hierdoor niet.Als je de naam van je partner gaat gebruiken dient er een Verklaring Naamgebruik te worden getekend. Dit wordt aan jullie voorgelegd tijdens de huwelijksaangifte.

• Kosten
  Aan het sluiten van een huwelijk of geregistreerd partnerschap zijn kosten verbonden. Elke gemeente biedt echter op vaste tijden in de week een mogelijkheid voor het gratis sluiten van een huwelijk of het aangaan van een geregistreerd partnerschap.

• Kerkelijk huwelijk
  Pas nadat het burgerlijk huwelijk is gesloten, mag een kerkelijke inzegening of bevestiging volgen. Bij schending van deze volgorde loopt de bedienaar van de eredienst kans op een strafrechtelijke boete. Bij een geregistreerd partnerschap is dit niet zo. Kerkgenootschappen kunnen zelf beslissen of zij het huwelijk willen inzegenen of bevestigen. Zij zijn hiertoe dus niet verplicht.

Wat zijn de regels voor een huwelijk of geregistreerd partnerschap met iemand uit het buitenland?
Wanneer één of beide partners niet de Nederlandse nationaliteit hebben of niet in Nederland wonen, gelden de volgende regels:

• partners die geen van beiden de Nederlandse nationaliteit hebben én die beiden in het buitenland wonen, kunnen in Nederland niet trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan;
• partners die geen van beiden de Nederlandse nationaliteit hebben, kunnen in Nederland trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan als ten minste één van hen in Nederland woont. Degene die in Nederland woont moet wel een geldige verblijfstitel hebben;
• partners die beiden buiten Nederland wonen, kunnen in Nederland trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan als ten minste één van hen de Nederlandse nationaliteit bezit;
• partners die beiden in Nederland wonen kunnen in Nederland trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan, ook als geen van beiden de Nederlandse nationaliteit heeft. Zij moeten dan wel een geldige verblijfstitel hebben.

Geldige verblijfstitel
Niet-Nederlanders die willen trouwen of een geregistreerd partnerschap willen aangaan moeten een rechtsgeldige verblijfstitel hebben. Deze voorwaarde geldt niet voor EU/EER-onderdanen. Wanneer de niet-Nederlandse partner geen verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd heeft, moet hij in de meeste gevallen een verklaring overleggen over zijn verblijfsrechtelijke positie. Deze voorwaarde is gesteld om te voorkomen dat mensen een (schijn-)huwelijk of (schijn-)geregistreerd partnerschap aangaan om een verblijfstitel te krijgen.
Schijnhuwelijk of schijnpartnerschap en de M46-verklaring
Een schijnhuwelijk of schijnpartnerschap is een huwelijk of geregistreerd partnerschap waarbij tenminste één van de partners niet de Nederlandse nationaliteit heeft en dat wordt gesloten met als enig doel een verblijfsrechterlijke status in Nederland te verkrijgen voor de vreemdeling, die nog niet (of niet meer) over een verblijfsrecht in Nederland beschikt. Als ten minste één van de aanstaande echtgenoten of geregistreerde partners niet de Nederlandse nationaliteit bezit, dient de ambtenaar van de burgerlijke stand te beschikken over een verklaring (model M46) van de korpschef van de politie. Pas daarna mag de ambtenaar meewerken aan het opmaken van een akte van huwelijksaangifte of een akte van registratie van een partnerschap, en aan de voltrekking van een huwelijk of de aangifte van registratie van een partnerschap. De verklaring is zes maanden geldig.
Voor meer informatie over de geldige verblijfstitel kunt u contact opnemen met de Publieksvoorlichting van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND).

Nederlands recht bepalend
Als tenminste één van de partners in Nederland woont of de Nederlandse nationaliteit heeft, wordt de vraag of de partners met elkaar mogen trouwen dan wel een geregistreerd partnerschap mogen aangaan, beoordeeld naar het Nederlandse recht. Mogen de partners volgens de Nederlandse regels met elkaar trouwen of een partnerschap aangaan, dan kunnen zij dit doen, ook al staat het recht van het land van de niet-Nederlandse partner(s) dit niet toe. Of het recht van het land van de niet-Nederlandse partner(s) bijvoorbeeld het huwelijk of geregistreerd partnerschap tussen personen van hetzelfde geslacht toestaat, is niet van belang. Men dient in dat geval wel rekening te houden met mogelijke problemen in het buitenland.
Niet-Nederlanders die niet voldoen aan de regels van het Nederlandse recht, kunnen hier toch trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan als zij volgens het recht van het land waar zij de nationaliteit van hebben, mogen trouwen. Dit kan echter niet als zo’n huwelijk in strijd met de Nederlandse openbare orde zou zijn. Voor bipatride Nederlanders (Nederlanders die twee nationaliteiten bezitten) geldt dat zij in de regel moeten voldoen aan de vereisten die het Nederlandse recht stelt.

Verklaring van niet-gehuwd zijn
Een verklaring van niet-gehuwd zijn moet worden verkregen via de laatste woonplaats (in het buitenland). Indien u de Nederlandse nationaliteit bezit, kan het ministerie van Buitenlandse Zaken een bemiddelende rol spelen bij het verkrijgen van het document.